Tot kwetsbaarheid in staat

De rol van begeleider van een professionele leergemeenschap vanuit een ervaring met Pabo 4 studenten – Leendert-Jan Parlevliet

Waarom noemen jullie alleen de sfeer en de ruimte? En onze vragen dan? En de goede raad en de wijze reacties? Wat heb ik niet allemaal gegeven! Er was op zich geen reden om niet tevreden terug te kijken op de pilot met leergemeenschappen in Pabo 4, maar één aspect bleef knagen.[1] Studenten waren lovend over de vorm van samen optrekken en samen leren in een leergemeenschap. Riaan Lous en ik werden overladen met complimenten, maar die complimenten gingen allemaal over de gezamenlijkheid en niet over onze begeleiderskwaliteiten. “Jullie lieten ruimte voor ons, voor onze gesprekken, voor onze vragen en voor onze inbreng.” De les die wij hieruit geleerd hebben, is een wezenlijk aspect van het leiden van een PLG: persoonlijke betrokkenheid van de begeleider.Bird In Hand (Color)

De eisen die op je afkomen als je een professionele leergemeenschap leidt, zijn niet gering. Je moet de sfeer bewaken en de tijd. Je moet op het juiste moment de verdiepende vraag weten te stellen. Je moet de vraag achter een opmerking horen, emoties niet uit de weg gaan én kanaliseren. Je moet kansen zien om een theoretische verdieping aan te bieden. En bij al die taken moet je geconcentreerd, maar ontspannen blijven luisteren. Het leiden van zo’n gesprek vraagt om vertrouwen op competenties die je als gespreksleider in de loop van de tijd hebt opgebouwd.

In de genoemde pilot hebben wij naast deze lijst voorwaarden dit voor ons nieuwe aspect ontdekt. Naast de meer gesprekstechnische en inhoudelijke eisen, wordt er van je verwacht dat je als persoon betrokken bent. Dit lijkt op het eerste gezicht een eenvoudige eis, die vraagt om een aantal gesprekstechnieken. Je laat zien wat je raakt en je benoemt wat je aanspreekt en wat je ziet. Je vat een inbreng samen en reageert op wat er gebeurt. Er is echter een facet dat om meer dan techniek vraagt. De leergemeenschap vraagt om jouw bereidheid om zelf ook te leren, de gemeenschap vraagt om jou als leerling.

De klassieke docentenrol wordt bepaald door het bovenstaanders perspectief. Je staat boven de stof, boven het groepsproces en boven de leerlingen. Dat zegt niets over de persoonlijke betrokkenheid. Achter de klassieke docent gaan bewogen mensen schuil met hoge idealen. Zij willen hun leerlingen helpen in alle opzichten.

In de leergemeenschap van het afgelopen halfjaar ontdekten wij dat studenten niet betutteld willen worden. Zij gaan zelf hun weg en willen wel ontvangen mits ze ook iets mogen geven. Zij willen graag een plek waar alles wat hen bezighoudt als aankomende professionals, gedeeld kan worden. Die plek is dan wel van de hele leergemeenschap. Daar zal je als gespreksleider en begeleidend docent dus zelf ook lid van moeten zijn. Lid zijn van een leergemeenschap betekent dat je zelf ook wilt leren.

Naast geven – van advies, een theoretische verdieping, een compliment – zullen begeleiders ook moeten kunnen ontvangen. In een leergemeenschap ontvangen de leden immers van elkaar de bevestiging dat zij zelf in staat zijn om hun weg te gaan. Zij leren die eigen weg kennen als onvervreemdbaar van henzelf en als rijk en zinvol in zichzelf.

Door de gelukkige omstandigheid dat Riaan en ik samen betrokken waren bij deze leergemeenschappen, konden we om beurten het gesprek leiden en ontstond er voor de ander ruimte om mee te doen als deelnemer. In de loop van de weken vonden we steeds meer ontspanning in de begeleiding, omdat we de waarde van deelnemer zijn ontdekten.

De kern van het leiden van een PLG is de gedachte loslaten dat het gelaagde proces van leren, intervisie en reflectie afhankelijk is van jou als begeleider. De belangrijkste stap is in staat zijn tot kwetsbaarheid, bereid zijn tot ontvangen en geven. Het is een eenvoudige stap, maar tegelijkertijd een enorme opgave.

[1] In het tweede semester van het seizoen ‘16/’17 hebben Riaan Lous en ik een pilot uitgevoerd waarin we met drie groepen Pabo 4-studenten bijeenkwamen in Leergemeenschappen die als doel hadden onderwijskundige, pedagogische en levensbeschouwelijke visieontwikkeling.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s